معجزه تاثیر نوازش در یادگیری کودکان

معجزه تاثیر نوازش در یادگیری کودکان

چکیده :

در این نوشتار به بررسی تاثیر نوازش در برانگیختگی حس یادگیری کودکان و همچنین تاثیرات شگرف آن بر روی مسائل عاطفی و زندگی حال و آینده کودکان می پردازیم

به اشتراک بگذارید

print
چاپ صفحه
send-to-friend
ارسال به دوست
wish
افزودن به لیست علاقه مندی

امتیاز شما به این مطلب

تعداد امتیازها: 3

" به نام خداوند آفریننده محبت ها"

معجزه تاثیر نوازش در یادگیری کودکان

مقدمه :

شاعر بزرگ رود کولین Rood Colin) ( می گوید : " گاهی اوقات که دچار جنون و دیوانگی می شوید احتیاج به نوازش کسی دارید، در چنین لحظه ای من آرزو می کنم که کسی بیاید."

هدف از نوشتن این مقاله این است تا برای والدین، معلمان و مربیان گرامی اهمیت وجود نوازش و کارایی آن در امر یادگیری را ترسیم کنیم.

واقعیت این است که ما بدون چشم می توانیم زندگی کنیم همانطور که نابینایان زندگی می کنند. بدون حس شنوایی هم می توانیم زندگی کنیم همانطور که ناشنوایان زندگی می کنند. می توانیم بدون حس چشایی زندگی کنیم چون بسیاری از انسانها به این گونه زندگی می کنند. می توانیم بدون حس بویایی زندگی کنیم همانطور که در زمان خواب اولین حسی که در ما از کار می افتد و آخرین حسی که در هنگام بیداری مجددا شروع به فعالیت می کند حس بویایی است.

ولیکن ما بدون حس لامسه نمی توانیم به زندگی ادامه دهیم، یک آسیب کامل به حس لامسه می تواند ما را به سوی مبتلا شدن به یک بیماری روانی سوق دهد. حتی فقدان آنی و زودگذر حس لامسه هم می تواند ما را وحشت زده کند.

مردم شناسی به نام ریچارد گیل ( Richard Gill ) در یک تصادف، موقتا حس لامسه اش را از دست داد. او می گوید :" تاقبل از این جریان نفهمیده بودم که چقدر ظرافت و دقت حرکاتمان به حس لامسه مربوط است. تا زمانی که حس لامسه ام را به دست آوردم تمام مدت وحشت زده بودم."

همه ما با یک عطش شدید پوستی متولد می شویم، در هنگام تولد همه اطلاعات و احساسات ما از طریق بزرگترین عضو بدنمان یعنی پوست، دریافت می شود. هنگامی که کودک ، خود را در آغوش گرمی می یابد یا آهنگ موزون و ضربان قلب کسی را که از سینه اش شیر می نوشد می شنود، از طریق حس لامسه احساس رضایت می کند. در چنین مواردی از طریق سیستم عصبی یک جریان الکتریکی باعث ایجاد واکنشی شیمیایی می شود که مغز ما را به فعالیت و رشد وا می دارد.سیناپس‌ها و نورون‌های مـــغزی از طریق حواس پنج گانه تقویت می‌شوند. بسیار واضح است هرگاه هرکدام از حواس ما تحریک شوند می توانند اثرات ملموسی را روی سیناپس ها و نورون ها داشته باشند. همانطور که گفتیم حس لامسه یکی از قدرتمند ترین حواس انسان است پس می توان نتیجه گرفت حس لامسه تاثیر شگرفی در غدد مغزی انسان داشته باشد و پیرو تحریک غدد مغزی و ترشحات آنها همان تاثیرات شگرف را روی اندامها و فکر و ذهن انسان دارد.

 

اهمیت و نقش حس لامسه در یادگیری :

عموما باهوش به کودکانی اطلاق می‌شود که حواس پنج گانه آنها بخوبی تحریک و تقویت شده باشد و از آنجا که حس لامسه یکی از مهمترین این حواس است، قطعا مورد نوازش قرار گرفتن در کودکی یکی از عواملی خواهد بود که موجب تحریک نورون‌های مغزی و رشد هوش کودک خواهد شد .
در مقابل این موضوع می‌توان به اختلالات و یا مشکلات ویژه یادگیری کودکان اشاره کرد. دسته ای از کودکانی که دارای مشکلات ویژۀ یادگیری هستند نسبت به سایر کودکان حس لامسه ضعیف تری دارند. پس می توان نتیجه گرفت در اینگونه کودکان با تقویت حس لامسه آنها می‌توان قسمتهایی از مغزشان را که با مسائل یادگیری در ارتباط است تحریک و تقویت نمود.

تحریکات حاصل از نوازش باعث تولید مواد شیمیایی در مغز می شوند که این مواد باعث تغذیه خون، ماهیچه ها، بافتها، سلولهای عصبی، غدد و اندامها می شوند. محرومیت از نوازش مانع تحریک این مواد شیمیایی می شود.

نوازش، پرکار ترین و اجتماعی ترین حس ماست، ما می توانیم بچشیم، بو کنیم، بشنویم و تمام این کارها را به تنهایی و فقط برای رفع نیازهای خودمان انجام می دهیم اما نوازش، حسی است که برای ارتباط داشتن با دیگران به آن نیازمندیم. در سطوح بالاتر، نوازش سبب ایجاد حس خویشاوندی می شود. همه ما در دستان و انگشتانمان قدرتی خدایی داریم که می تواند برای خودمان و دیگران آرامش به ارمغان بیاورد.

تحقیقات مشهوری بر روی دو گروه از کودکان کمتر از دوسال انجام شد. یک گروه کودکانی که در شیرخوارگاه نگهداری می‌شدند و گروه دوم کودکانی که توسط پرستار یا پدر و مادر نگهداری و تربیت می‌شدند. این دو گروه از شرایط و امکانات بهداشتی یکسان بهره می بردند،اما نکته تأمل برانگیز آنجا بود که کودکان شیرخوارگاه نسبت به گروه دوم سیستم ایمنی به مراتب ضعیف تری داشتند. نهایتا این تحقیقات نشان داد که کودکان شیرخوارگاه به دلیل اینکه از نوازش محروم بودند نسبت به کودکان گروه مقابل، با بیماری‌های بیشتری مواجه می‌شدند.  به همین منظور تدبیری اندیشیده شد تا  تعدادی از پرستاران بصورت روزانه  و در زمانهای مشخصی کودکان گروه شیرخوارگاه را مورد نوازش قرار دهند.

و اما نکته جالبتر این بود که پس از آن، کودکان مورد نظر و تحت نوازش در شیرخوارگاه کمتر در معرض بیماری‌های مختلف قرار گرفتند.


تاثیر نوازش بر ایمنی بدن کودکان :

نتیجه تحقیقات علمی دانشمندان نشان داده نوازش، موجب تحریک و ترشح مجموعه ای از انتقال دهنده‌های عصبی در بدن می‌شود که سیستم ایمنی بدن را بشدت تقویت می کند و ضمنا توام با آن احساس لذت و شادابی را نیز به همراه دار د.

نکته قابل توجه این است که از لحاظ علمی نیز ثابت شده کودکانی که نوازش می شوند، بسیار سرحالتر و شادتر هستند و بسیار کمتر در معرض اضطراب و افسردگی قرار می‌گیرند از این رو آنها نسبت به سایر کودکان، سالم تر و قوی تری هستند.

لازم است بدانیم همانگونه که تغذیه برای کودک بسیار مهم است، نوازش نیز بسیار مهم بوده و به کارکرد درست سیستم عصبی می انجامد که رشد اجتماعی و کاهش بروز اختلالات عصبی، روانی و یادگیری را در پی خواهد داشت.

نتایج تحقیقاتی دیگر نشان داد نوزادانی که روزهای نخست عمر خود را در دستگاه انکوباتور می‌گذراندند، اگر روزانه سه بار و هر بار به مدت پانزده دقیقه ماساژ داده می شدند، وزنشان 47٪ سریع‌تر از سایر نوزادان در شرایط مشابه،‌ افزایش می‌یافت و به حالت طبیعی می‌رسید و حتی نشانه‌هایی از رشد سریعتر سیستم عصبی هم در آنها دیده می‌شد.

 

انواع کلی نوازش :

نوازش حالات و انواع مختلفی دارد اما می توان آن را به سه دسته عمده تقسیم نمود :

الف) نوازش از طریق لمس مانند بوسیدن،آغوش گرفتن و لمس کردن

ب ) نوازش‌از طریق کلام و صحبت مانند تشویق و تحسین کودک و ابراز محبتهای کلامی

ج ) نوازش‌ از طریق زبان بدن (Body Language) مانند نوازش  از طریق  نگاه‌های محبت‌آمیز و حرکاتی که نشان از ابراز محبت باشند

بسیاری از ما به شرطی که در طول زندگی اهل محبت و نوازش کردن باشیم عموما به یکی از روشهای فوق آنرا ابراز و یا انجام می دهیم. طبیعتا در سنین مختلف و در انواع ارتباطات مختلف، ما برای ابراز محبتمان به دیگران و یا حتی فرزندمان نوعی از حالات مذکور را برمی گزینیم. اما فراموش نکنیم نوازشی که از طریق لمس باشد قطعا بیشترین تاثیرگذاری و بازدهی را خواهد داشت. بله، تحریک اعصاب سبب آزاد شدن مواد شیمیایی در مغز می گردند که به ما آن حس لذت بخش را القا می کند. پس بهتر است اثرگذار ترین شیوه را برای کودکان دلبندمان برگزینیم تا شاهد نتایج معجزه وار آن باشیم.

والت ویتمن ( Walt Whitman ) ، نویسندۀ "سرودهایی برای خودم" می نویسد : " هرچه را که نوازش می کنیم یا هرچه ما را می نوازد، حالتی مقدس و خدایی به خود می گیرد".

 

چرا همیشه به این حس نیازمندیم؟!

 خداوند از اینکه در سراسر بدن و پوستمان میلیونها دریافت کننده حسی خلق کرده چه منظوری داشته است؟!

روی هراینچ از سرانگشتان شما 1300 سلول عصبی قرار دارد و از طریق این سلولها ما اطلاعاتی از محیط کسب می کنیم. دلیل دیگر توجه به نوازش جنبۀ پزشکی آن است. هلن کولتون ( Helen Colton ) نویسنده کتاب " نوازش نعمتی گمشده" به واسطۀ پژوهش های فیزیولوژی دریافته است که با نوازش کردن، مراکز لذت به کار افتاده و مراکز درد از کار می افتند. مرد جوانی تعریف می کرد :" به یاد می آورم یکبار وقتی هشت ساله بودم در مدرسه جایزه ای گرفتم، وقتی به خانه آمدم این مسئله را با هیجان به مادرم گفتم. مادرم فقط به من تبریک گفت ولی در آن لحظه احتیاج داشتم که مادرم مرا در آغوش بگیرد و چون چنین برخوردی را ندیدم شادیم فروکش کرد."

تحقیقات نشان می دهد که نوازش در درمان بسیاری از بیماریها نقش انکار ناپذیری داشته است. سیدنی بی سیمون (B Simon  Sydney) پروفسور و محقق دانشگاه ماساچوست اعتقاد دارد که : " ما باید نوازش را بر تنبیه مقدم بداریم چون نوازش می تواند از هر وسیله ای موثرتر باشد. با نوازش می توانیم از هراس و دلواپسی بکاهیم و احساس شدید بی کفایتی را که در بسیاری از نوجوانان و کودکان دیده می شود را کاهش دهیم. دانش آموزانی که دائما مشکلات انضباطی دارند، افرادی هستند که در تماس با دیگران آشفته و خجالت زده می شوند و به همین دلیل از خود رفتارهای بدی نشان می دهند."

دانش آموزی که در جریان فرآیند یادگیری و در تلاش برای فهمیدن است به تشویق و نوازش مربی، معلم یا والدین نیازمند است. وقتی معلم با آرامش دست خود را روی شانۀ دانش آموز مقطع متوسطه می گذارد یا بر روی پشت دانش آموز ابتدایی به آرامی دست می کشد، به او اطمینانی وصف نشدنی می دهد. با نوازش، هورمونهای آندروفین و سروتونین ترشح می شوند که یادگیری توام با نشاط را ممکن و میسر می سازند. هیچ محرکی بهتر از نوازش و احترام نمی تواند به دانش آموزان در یادگیری کمک کند. سیدنی بی سیمون می گوید : " اگر بتوانیم احتیاجات پوستی فردی را که از کمبود نوازش و محبت رنج می برد برآورده کنیم، می توانیم در مدرسه هر کاری را انجام بدهیم و به موفقیت برسیم. "

و همچنین معلم عزیزی می گفت : " می دانم هر کسی در هر سنی که باشد به نوازش نیاز دارد، من معلم هستم و می دانم که بچه های کلاسم هم به نوازش نیاز دارند. برای همین وقتی از کنارشان رد می شوم دستی بر سر یکی می کشم، به پشت یکی دیگر می زنم، دست یکی دیگر را می گیرم و ... خلاصه به هر شکلی که در توانم باشد به آنها می فهمانم که نیازشان را درک می کنم و حاضرم به هر شکلی که از دستم برآید آنرا برطرف کنم."

عموما همه ما دوست داریم کودکان و بچه ها را به بهترین نحوی که ممکن است خوشحال کنیم. برای بچه ها خیلی کارها می شود کرد، ولی یکی از موثرترین، دست یافتنی ترین و ارزانترین کارها این است که بصورت تضمینی روزی دست کم یک بار آنها را نوازش کنیم. زمانی که کودک از سوی  والدین، اولیاء مدارس، افراد خانواده و بزرگترها نوازش می‌شود، یکسری مواد شیمیایی از غدد مغزی او آزاد می شود که احساس شادی و امنیت ایجاد می کند.

 

تاثیر نوازش در عملکرد کودکان :

در حقیقت نوازش یک شیوه محبت کردن و ابراز آن است. کودکانی که نوازش می‌شوند بدون شک در ابراز محبت به خود و دیگران بخوبی عمل کرده و حتی این محبت را نیز علاوه بر انسانهای اطراف به اشیاء، اسباب بازیها و عروسکهای خود وحتی حیوانات ابراز خواهند کرد. کما اینکه نمود چنین رفتارهایی را امروزه در اجتماع می توانیم از برخورد اطرافیان، چه کودک و چه بزرگسال با حیوانات  ببینیم.

 علاوه بر این کودکانی که نوازش می‌شوند از رشد اجتماعی بسیار بالایی هم در دوران کودکی و هم در بزرگسالی برخوردار خواهند بود. زیرا آنها الگوی ارتباطی مناسب و درستی را در این زمینه تجربه و دریافت کرده اند. اما در مقابل، کودکان ناراحت، پرخاشگر، عصبی و کاملا تنها را می بینیم که حتی در دوران بزرگسالی، محبت کردن و استفاده از الفاظ محبت‌آمیز برایشان بسیار مضحک به نظر می‌رسد و انجام آنرا برای خود کسر شأن می دانند، چرا که ساده ترین رفتار محبت‌آمیز را که همان نوازش است تجربه و دریافت نکرده اند و با آن کاملا غریبه اند.

 

منابع :

  1. نوازش نعمتی گم شده ( نوشته Helen Colton ترجمه : مریم لاهه مطلق )
  2. با این دانش آموز چکار کنم؟! ( نویسندگان : زهرا مرادپور ، سید حسن رادمنش ، افسر خلیلی )

 

موفقیت فرزندان ایران زمین آرزوی  همیشگی تیم هوش سپید

دوست دار شما- زهرا مرادپور- روانشناس بالینی

   

جستارهای مرتبط : 

کنجکاوی کودکان,درک و رفتار با کودکان,تماشای تلویزیون,تکلیف شب,استفاده از رایانه و تبلت و موبایل,خوردن صبحانه,مهارت تصمیم گیری,تقویت قدرت مغز کودکان,افزایش قدرت مغز کودکان, زبان مادری, یادگیری, نابغه, شیوه های تربیتی, معجزه تاثیر نوازش در یادگیری کودکان                                                                                                                                     

نظرات كاربران

نظرات خود را با ما در میان بگذارید

شما هم میتوانید نظر خود را در رابطه با این مطلب برای ما ارسال نمایید.

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید، اگر قبلا در سایت ثبت نام کرده اید اینجا را کلیک کنید.

captcha Refresh
پروین کرامتی در تاریخ ۱۳۹۶/۰۲/۲۴ گفته:
۰ ۱ | ۰

با سلام
سرکار خانم مرادپور دست مریزاد.واقعا مقاله بسیار خوب و بجایی بود.چون در این زمانه که مقداری روابط سخت و خشن شده اند هرازگاهی خواندن مقالات و مطالبی از این دست و یادآور شدن اهمیت محبت و نوازش برای تمامی انسانها در هر رده سنی بسیار ضروری به نظر می رسد.
پاینده باشید

مدیر سایت در تاریخ ۱۳۹۶/۰۲/۲۵ پاسخ داده:
۰ ۱ | ۰

درود بر شما سرکار خانم کرامتی عزیز

خوشحالم که این مقاله مورد توجه شما قرار گرفته.ممنون از همراهی شما

پاسخ

سعید معروفی در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۴ گفته:
۰ ۱ | ۰

عالی
درحد المیپک ریو
باریکلا دارید

مدیریت سایت در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۴ پاسخ داده:
۰ ۱ | ۰

جناب معروفی عزیز

با سپاس از حسن نظر شما.خوشحالیم که این مقاله توانسته نظر شما دوست عزیز را جلب کند.

شاد و پیروز باشید

پاسخ

میثم علیرضایی در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۰۹ گفته:
۰ ۱ | ۰

واقعا نوازش موهبتی الهی است که بسیاری از ما داریم آنرا در زندگیمان فراموش می کنیم.امیدوارم لااقل در مورد فرزندانمان آنرا فراموش نکنیم

عضویت در خبرنامه سایت

yesاگر میخواهید آخرین پیشنهادات، فایلهای هدیه رایگان و طرحهای تخفیف محصولات را در ایمیل خود دریافت کنید در خبرنامه ما عضو شوید.yes

           ایمیل شما نزد ما محفوظ است

logo-samandehi